Kedi ve Köpeklerde Acil Durumlar: Hangi Belirtilerde Hemen Kliniğe Gidilir?

Bu yazı genel bilgi içindir, tıbbi tavsiye ya da teşhis yerine geçmez. Acil olduğunu düşündüğünüz bir durumda zaman kaybetmeden bir veteriner kliniğini arayın ve yola çıkmadan önce geleceğinizi haber verin.

Hemen veterinere gitmeyi gerektiren belirtiler

Aşağıdaki belirtilerden biri varsa hayvanınızın durumunun kendiliğinden geçmesini beklemeyin:

• Nefes almada zorlanma, ağzı açık soluma (özellikle kedilerde), morarmış ya da solgun dişetleri
• Bayılma, çökme, ayağa kalkamama, nöbet geçirme
• Durmayan kanama ya da derin yara
• Karnın şişip sertleşmesi, kusmaya çalışıp bir şey çıkaramama (özellikle iri köpeklerde)
• İdrar yapmaya çalışıp yapamama; özellikle erkek kedilerde bu çok acil olabilir
• Zehirlenme şüphesi
• Yabancı cisim yutma şüphesi
• Araba çarpması ya da yüksekten düşme
• Aşırı sıcakta ağır soluma, halsizlik, çökme
• Sürekli tekrarlayan kusma ya da ishal, özellikle yavru ve yaşlı hayvanlarda
• Gözde ani yaralanma ya da şiddetli ağrı belirtisi

Zehirlenme belirtileri ve ilk yapılacaklar

Kedi ve köpeklerde zehirlenme, evdeki sıradan şeylerden bile olabilir. Köpekler için çikolata, üzüm ve kuru üzüm, soğan ve sarımsak, şekersiz sakız gibi bazı ürünler tehlikelidir. Kediler için zambak türü bitkiler çok risklidir. Kemirgen zehiri, antifriz, temizlik ürünleri ve özellikle insanlara ait ağrı kesici ilaçlar her iki tür için de ciddi tehlike taşır.

Zehirlenme şüphesinde görülebilen belirtiler arasında şunlar sayılabilir:

• Ağızdan salya akması, kusma, ishal
• Titreme, nöbet, yürümede dengesizlik
• Aşırı halsizlik ya da tam tersi huzursuzluk
• İştahsızlık, nefes darlığı

Şüphelendiğinizde:

1. Hayvanı o maddeden uzaklaştırın ve ağzında kalan parçaları nazikçe temizleyin.
2. Ne yediğini, ne kadar yediğini ve ne zaman yediğini not edin; mümkünse ambalajı yanınıza alın.
3. Hemen bir veteriner kliniğini arayın ve ne yapmanız gerektiğini sorun.

Köpeğim yabancı cisim yuttu, ne yapmalıyım?

Oyuncak parçası, çorap, kemik parçası, çekirdek ya da ip gibi yabancı cisimler bağırsakta tıkanıklığa yol açabilir. Kedilerde özellikle ip ve iplik tehlikelidir. Tekrarlayan kusma, iştahsızlık, karında ağrı, dışkılayamama ya da halsizlik varsa kliniğe gidin. Yuttuğunu gördüyseniz belirti beklemeden arayın.

Ağızdan sarkan ipi ya da ipliği çekmeyin. Çekmek iç organlara zarar verebilir. Olduğu gibi bırakıp kliniğe gidin.

Yüksekten düşme ve araba çarpması

Yüksekten düşen ya da araba çarpan bir hayvan dışarıdan iyi görünebilir, ama iç kanama, akciğer ya da diğer iç organlarda yaralanma olabilir. Bu belirtiler saatler sonra ortaya çıkabilir. Bu yüzden her iki durumda da hayvan iyi görünse bile mutlaka muayene ettirin. Hareket ettirirken sırtını destekleyin; sert bir zemin ya da battaniye üzerinde taşıyın.

Ani kusma ve ishal

Tek bir kusma çoğu zaman önemsiz olabilir. Ancak tekrarlayan kusma ya da ishal, kanlı dışkı, halsizlik ya da su içmeyi reddetme varsa vakit kaybetmeyin. Yavru ve yaşlı hayvanlar sıvı kaybından çok daha hızlı etkilenir; bu yüzden onlarda beklemeden veterinere danışın.

Evde yapılmaması gerekenler

• Veteriner söylemeden hayvanı kusturmaya çalışmayın (tuzlu su, süt, yağ gibi uygulamalar zarar verebilir).
• İnsanlara ait ağrı kesici ya da başka ilaçları vermeyin. Bazıları kedi ve köpekler için zehirlidir.
• Bilinci kapalı ya da çökmüş hayvana zorla su ya da yiyecek vermeyin.
• Sıcak çarpmasında buzlu suya daldırmayın. Gölgeye alıp serin (buz gibi olmayan) su ile ıslatın ve hemen kliniğe gidin.
• Ağrılı hayvan korkudan ısırabilir. Sert tutmayın, gerekirse battaniyeye sarın.
• “Geçer” diye beklemeyin; acil olup olmadığından emin değilseniz kliniği arayıp sorun.

Acil veteriner nasıl bulunur?

Gece ya da hafta sonu en sık karşılaşılan sorun, açık bir yer bulmaktır. Mevzuata göre hayvan hastaneleri 24 saat hizmet verecek şekilde düzenlenir; bu yüzden acil veteriner ararken ilk bakacağınız yer yakınınızdaki hayvan hastaneleridir. Farkıhayvan hastanesi mi, muayenehane mi?yazımızda anlattık.

Listemizde hayvan hastanesi bulunan 34 il var. Hastane sayısı en fazla olan iller: Ankara (26), İstanbul (16), Antalya (10), Bursa (8), Muğla (7), Samsun (5). Hayvan hastanesi olan illerin sayfalarında “hayvan hastaneleri” bölümü yer alır.

Bulunduğunuz ilde hayvan hastanesi yoksa en yakın klinikleri aramadan önce ilçe sayfanıza bakın, birkaç klinik numarasını önceden kaydedin. Bazı illerde veteriner hekimleri odaları ya da belediyeler nöbet bilgisi paylaşabilir; il odasının sitesine bakmanızı öneririz. Sokakta yaralı bir hayvan bulduysanız ilçe sayfasındaki belediye veteriner birimini arayın.

Acile hazırlıklı olun

• Yakınınızdaki 24 saat hizmet veren yerin ve iki klinik numarasının telefonunuzda kayıtlı olması
• Bir taşıma kafesi ya da battaniye
• Aşı kartı ve kullandığı ilaçların listesi
• Yola çıkmadan önce kliniği arayıp geleceğinizi haber vermek

Veteriner seçimi için ayrıca veteriner nasıl seçilir yazımıza göz atabilirsiniz.